Destacada

Welcome aCAVadas e aCAVados!

«No me seais vagos y trabajar CAVrones»

— Antonio Morillo. Premio Nobel de Literatura.

Esta es la primera entrada de nuestro nuevo blog. En el realizaremos trabajos e investigaciones para Marita, nuestra querida profesora de Documentación audiovisual. Si te mola nuestro rollo puedes activar las notificaciones y suscribirte. ¡Un saludo!

Vanguardismo y expresionismo. Rasgos temáticos del cine independiente europeo

Se denomina cine independiente o cine indie a todas aquellas producciones que han sido realizadas con un presupuesto bajo en relación con los elevados presupuestos de los que disponen las grandes productoras cinematográficas para realizar sus proyectos. El aspecto económico es algo de mucha relevancia a la hora de entender este tipo de cine y sus limitaciones, ya que este tiene ciertas características y trata temas que se alejan de aquellos que son tratados en el cine más comercial.

Mas allá del ámbito económico, el cine indie suele responder a una estética más vanguardista, en la que el director dispone de más libertad a la hora de crear y es un tipo de cine que da más pie a la creatividad; y la temática de este tipo de producciones habitua a centrarse en aspectos de la vida cotidiana y en aspectos sociales o de relevancia que no suelen ser tratados.

Si hablamos de cine independiente europeo y de sus rasgos temáticos no podemos no hablar de la Nouvelle vague. La Nouvelle vague surge en Francia a finales de la década de los 50, y consistió en una nueva ola de cineastas franceses que se alejaron enormemente del cine francés de la época y transmitieron mensajes de lucha por la libertad de expresión, innovando tanto en temática como en el lenguaje cinematográfico, con la incorporación de un montaje caracterizado por la falta de continuidad o por ejemplo con un innovador uso del blanco y negro. A pesar de que la Nouvelle vague lleva a cabo una tremenda innovación con respecto al cine realizado anteriormente, en estas películas podemos encontrar que hay una importante inspiración en algunos de los más famosos directores pertenecientes a la época dorada de Hollywood.

Algunos de estos directores fueron John Ford (1894-1973), director de obras magníficas como The Searchers (1956), Alfred Hitchcock (1899-1980), autor de La ventana indiscreta (1954) , Howard Hawks (1896-1977) y Orson Welles (1915-1985), director de una de las obras más influyentes en la historia del cine como lo fue Citizen Kane (1941). La Nouvelle vague supo apreciar en los filmes de estos grandes cineastas que el director es la máxima figura dentro de una película y que estas deben ser una obra de autor; el director debe plasmar en la cinta su estilo propio creativamente hablando. Es evidente la gran importancia que tuvo la época dorada de Hollywood para el surgimiento posterior de movimientos de cine independiente como la ya mencionada Nouvelle vague.

Entre los grandes directores que podemos englobar dentro de la Nouvelle vague destacan François Truffaut (1932-1984), autor de películas como Les quatre cents coups (1959) o Fahrenheit 451 (1966), Jean-Luc Godard (1930-), autor de À bout de souffle (1960) o Vivre sa vie (1962) y sobre todo el que es considerado el máximo referente y precursor de este movimiento Jean-Pierre Melville (1917-1973), director de Les enfants terribles (1950) o L ´armée des ombres (1969), entre otros grandes títulos.

Fotograma de Les quatre cents coups, François Truffaut (1959)

En cuanto a rasgos temáticos, todos ellos abordaron la condición humana durante la sociedad de la posguerra e siempre trataban de incorporar en sus películas vivencias referentes a su vida personal. Un ejemplo perfecto de ello es la película Les quatre cents coups de François Truffaut; el director ha manifestado en múltiples ocasiones la realidad impregnada en esta cinta afirmando que tuvo la infancia de Antoine Doinel (el protagonista) y que no había exageración alguna en el filme. Por otra parte, también buscaban homenajear en sus películas a sus directores o escritores favoritos. Pero posiblemente el rasgo más relevante de la Nouvelle vague consistía en persuadir a la audiencia acerca de la búsqueda de la libertad personal. No obstante, también solían retratarse los miedos de los personajes. Pese a la similitud que puede haber entre todos ellos, cada uno de ellos tiene un estilo propio.

François Truffaut abordó sobre todo en sus películas temáticas tales como la incomprensión de los adolescentes por parte de la sociedad y la vida conflictiva de estos; los desamparados, etc. Jean-Luc Godard, por su parte, es posiblemente el autor que más innovó dando una vuelta de tuerca a la mayoría de reglas cinematográficas ya establecidas. Destacaba por el expresionismo de sus imágenes y abordó diversas temáticas como la criminalidad de las calles o el desamor de un matrimonio roto, pero en sus películas quería reflejar sobre todo la realidad tal y como es. Citando al propio Godard: «El cine es una verdad 24 veces por segundo». Por último, Jean-Pierre Melville es el máximo exponente del cine negro francés, que retrata historias de gánsters y de delincuencia en las calles, pero sobre todo Jean-Pierre Melville refleja en sus películas la amistad entre hombres.

Fotograma de Vivre sa vie, Jean-Luc Godard (1962)

Otro gran movimiento que se podría entender dentro del cine independiente europeo fue el Free Cinema inglés, también surgido en la década de los 50. Destacaron autores como Tony Richardson (1928-1991), autor de Un sabor a miel (1961), o Joseph Losey (1909-1984), autor de Eva (1962), que a pesar de ser estadounidense se transladó a Gran Bretaña debido a la persecución a la que fue sometido por parte del Comité de Actividades Antiestadounidenses, y aquí realizó destacables cintas dentro de las temáticas comunes del Free Cinema. Lo principal del Free Cinema inglés consistía en retratar a la sociedad más olvidada o a la sociedad de los bajos fondos mediante un marcado carácter documental. Es un tipo de cine muy realista.

Una vez mencionados la Nouvelle vague y el Free Cinema inglés es relevante destacar también la importancia de otros movimientos independientes como fue el Neorrealismo italiano surgido a la par que el Free Cinema. Destacaron en mayor medida, Roberto Rossellini (1906-1977), autor de Roma, Ciudad abierta (1945) y Federico Fellini (1920-1993), director de La dolce vita (1960). El Neorrealismo italiano también coincidió con estos 2 movimientos en la idea de romper con lo ya establecido y mostrar historias que reflejaban la decadente realidad, la Italia de la posguerra. Buscaron retratar la realidad tal y como es a través de un modo documental en la mayoría de los casos.

Si bien el cine independiente comenzó con una vital importancia del trabajo del director y de su creatividad que iba de la mano de unos presupuestos muy ajustados, hoy en día esto ha ido cambiando y este tipo de cine ha ganando popularidad. Ahora con más importancia, algunas producciones actuales de cine independiente ya empiezan a gozar de grandes presupuestos. Los movimientos de cine independiente han influido decisivamente en la forma de hacer cine, y es por eso que hoy en día podemos disfrutar de grandes directores que podríamos considerar que también tienen un estilo propio muy marcado; realizan en cierta medida un cine de autor. Algunos de los directores actuales que ponen en cada película un sello autoral propio y reconocible son Quentin Tarantino, autor de Reservoir Dogs (1992), Danny Boyle, autor de Trainspotting (1996), Paul Thomas Anderson, director de Magnolia (1999) y Lars von Trier, autor de Europa (1991), entre muchos otros.

Por: Sanmartín Gutiérrez, David

O ‘avant-garde’ da terra

ENCISO, Eloy. Arraianos (2012)

Cando pensamos na cultura galega, podemos visualizar na nosa mente nunha gran variedade de opcións. Dende as manifestacións musicais tradicionais coma a muiñeira ata as composicións poéticas máis reivindicativas. Porén, tendemos asociar a manifestacións artísticas galegas máis importantes a obras cunha longa traxectoria, habitualmente dentro do mundo literario e musical. Malia todo, a comezos deste século comezou a xestarse un movemento cinematográfico de vangarda: o Novo Cinema Galego.

As primeiras pinceladas que serviron para realizar unha preconcepción foron as medidas aprobadas no ano 1999 pola Xunta de Galicia, na Ley 6/1999, que recollía que o audiovisual era »prioritario pola súa importancia cultural, social e económica». O primeiro gran paso para a creación desta corrente foi o cambio de goberno na Xunta de Galicia en 2005, que deu pé á creación da Axencia Audiovisual Galega. Esta nace en 2006, e será dirixida por Manolo González, ata a súa desaparición en 2009, polo novo cambio de goberno, quedando súas funcións relegadas nun dos organismos culturais máis importantes de Galicia: AGADIC (Axencia Galega das Industrias Culturais). O xa desaparecido organismo supuxo un reto ao audiovisual galego polas súas concesións aos novos realizadores galegos, e non aos produtores. É dicir, as axudas concedidas tiñan unha intención rupturista, co fin de que os autores poidesen desenvolver súas obras á marxe das institucións normativas. Porén, non foi ata o ano 2010 que este movemento recibiría o nome de Novo Cinema Galego, varios meses antes de que Oliver Laxe estrease súa película Todos Vós Sodes Capitáns, a cal recibiu o premio FIPRESCI en Cannes, supoñendo este fito un antes e un despois no cinema galego.

Ao falar das características do Novo Cinema Galego, a principal característica sería a propia ausencia de trazos particulares. Isto é, cada autor do NCG ten total liberdade para realizar súas obras. Os xéneros tradicionais son transgrendidos, ata a barreira de documental e filme rompe, sendo esta tamén outra importante característica, dando lugar a formatos coma o fake, filme-ensaio, found footage, cine de apropiación, falso documental,etc. Outro rasgo salientable é a formación dos realizadores, sendo polo común provintes de diversos ámbitos, tendo deste xeito unha formación heterodoxa e multidisciplinar. Á hora da rodaxe poderíamos falar de »procesos de dixitalización, o amateurismo e a autoprodución» (Gallego, 2012, p. 266) . Dito isto, outra característica salientable é o rol identitario do galego nas producións, que por unha parte pode considerarse unha ruptura estilística e por outra unha ruptura de carácter social, instando á valoración da lingua.

Despois de máis dunha década do nacemento do Novo Cinema Galega, existen xa unhas cantas obras representativas, gañadoras de diversos premios. O realizador Eloy Enciso dirixiu o filme Arraianos (2012), co que gañou o premio de mellor película na sección »Vangarda e xénero» de BAFICI 2012; recentemente estreou Longa Noite (2019). Tamén recibiron premios Vikingland (2011) de Xurxo Chirro e Costa da Morte (2013) de Lois Patiño, entre outras obras. Máis o autor máis prolífico en canto a premios é Oliver Laxe, que como xa se dixo antes gañou un premio con Todos Vós Sodes Capitáns (2010), porén seu culmen actual foi coa súa nova película O que arde (2019), coa que recibiu o Premio do Xurado en Cannes na sección Un certain regard, e tamén tivo unha recepción moi exitosa con máis de 70000 espectadores nos cines. Tamén se podería considerar un fito o estreo de 3 películas en menos de 6 meses do NCG no último ano, as cales son: O que arde (2019) de Oliver Laxe, Longa Noite (2019) de Eloy Enciso e Arima (2020) de Jaione Camborda.

A modo de conclusión, poderíamos dicir que nos atopamos ante o presente e futuro do cinema galego, sendo unha gran noticia que filmes de corte vangardístico poidan desenvolverse e presentarse tanto en cines coma en festivais, obtendo estes unha boa acollida, e sendo producidos unha parte deles na lingua galega, demostrando así todo o potencial que ten e pode ter nosa lingua para contar relatos audiovisuais.

BIBLIOGRAFÍA:

GALLEGO REGUERA, María. El Novo Cinema Galego, propuesta de definición y clasificación. Revista Comunicación, 2012, 10 (1), pp. 264-275.

SUÁREZ, Pablo. O »Novo Cinema Galego». Galiza na senda da vangarda. Madrygal, 2014, 17, pp. 123-130.

ROMERO SUÁREZ, Brais. Idioma e Identidad en el Novo Cinema Galego. Fonseca, Journal of Communication, 2015, 11, pp. 9-31.

VILLARMEA ÁLVAREZ, Iván. La cuestión identitaria en el Novo Cinema Galego. A cuarta parede, 12 de setembro de 2013 [consulta: 22 marzo 2020]. Dispoñible en: http://www.acuartaparede.com/es/identidade-novo-cinema-galego/.

La Academia de Cine Europeo

La Academia de Cine Europeo (EFA, European Film Academy) es una institución que organiza y participa de una serie de actividades vinculadas a la cinematografía, incluyendo sus aspectos comerciales, artísticos y formativos, mediante conferencias, seminarios y talleres cuyo objetivo es establecer un puente entre la creatividad y la industria.

Nació como la iniciativa de un grupo compuesto por grandes cineastas que se encontraron en la primera Ceremonia de Premios de Cine Europeo en 1988. La Academia fue fundada en noviembre de 1989 en Berlín como la Sociedad de Cine Europeo (European Cinema Society) por su primer presidente Ingmar Bergman y 40 directores. Fue renombrada con el nombre con el que la conocemos hoy dos años más tarde y actualmente su presidente es el productor irlandés Mike Downley.

Desde su comienzo, Berlín ha sido la localización oficial de la sede de su Secretaría, donde se registra como una organización sin ánimo de lucro.

La Academia de Cine Europeo reúne ahora 3.800 profesionales del cine europeos con el objetivo común de promover la cultura cinematográfica europea. Las actividades que organizan culminan en la presentación anual de los Premios de Cine Europeo.

Estos premios de Cine, conocidos popularmente como premios FELIX, son la actividad más visible de la Academia. Estos galardones buscan atraer la atención del público hacia el cine europeo, promover sus cualidades culturales y artísticas y recobrar la confianza pública en su valor como entretenimiento. Para poner en práctica estos propósitos se agregó una categoría especial en 1997, el Premio Elección del Público.

Son acompañados por una gran campaña publicitaria en las revistas europeas y por una exhibición pública de los filmes nominados en muchas ciudades europeas. Los miembros de la Academia participan activamente en la selección de los candidatos, así como en el otorgamiento de premios.

Estos premios son los primeros que se entregan en el año a nivel internacional, lo que hace favorable a los vencedores su posterior nominación a los Globos de Oro o los Oscars.

Otras actividades que se encarga de organizar la Academia son los Premios UIP, “Un dominio en el país”, conferencias y seminarios durante el año, clases magistrales impartidas por renombrados cineastas profesionales y también ejerce el control de la Red de Academias de Cine Europeo, orientada a formar jóvenes talentos.

La Academia se financia principalmente por la Lotería Nacional Alemana, con apoyo adicional del Ministerio de la Cultura y los Medios, así como del subprograma para los medios de la Comunidad Europea, el Medienboard Berlin-Brandernburg y de asociados y patrones relacionados con las actividades de la Academia a través de Europa. Además, está apoyada por la industria cinematográfica internacional. Los premios se presentan junto con la Academia y su compañía productora EFA Productions gGmbH, estos están financiados independientemente de la Academia de Cine Europea, a través de fuentes públicas y privadas, así como de empresas televisivas internacionales.

Autofinanciación e crowdfunding

No século XX poderiamos dicir que o cine independente é considerado como cine á marxe dos cartos das grandes productoras e distribuidoras de Los Ángeles. Se nos deixamos levar polo sentido teórico da afirmación feita anteriormente, o cine asiático ou euroepeo sería cine independente mais non é así. En certos países europeos como Alemaña, Italia ou o que máis, Francia, o presuposto do goberno a para o séptimo arte vai dende case os 200 millóns de euros ata case os 700 millóns (cifras de 2016). O Estado financia o cine xa que o considera de interés artístico e cultural. O problema xorde cando non todas as producións reciben estas subencións e e se se quere levar a cabo o proxecto débense buscar novas alternativas de financiación.

Unha nova forma de autofinanciación que se está a facer cada vez máis popular recibe o nome de crowdfundindg ou micromecenazgo. Esta novedosa maneira de obter financiación para as novas ou pequenas productoras consiste, según a Asociación Española de Crowdfunding (SCF), “nun sistema de cooperación que permite a calquera persona creadora de proxectos, reunir unha suma de diñeiro entre moitas persoas para apoiar unha determinada iniciativa empresarial, cultural, social ou deportiva”. O primeiro proxecto de crowdfunding da historia tivo lugar no 1997, cando Marillion, unha banda de rock británica, financiou a sua xira recadando arredor de 60.000 dolares a través de donacións online. En relación a isto temos un caso en España no 1989 o cal se podería considerar como o precursor do proxecto anterior. O grupo musical, Extremoduro, financiou o seu primeiro disco gracias a donacións de outras persoas polo que este método de financiación non é tan novo.

Segundo Valentí Acconcia, na súa «Guía basica del crowdfunding» podemos distinguir ata 5 tipos de crowdfunding ou micromecenazgo:

  • De recomprensa: é no cal se ofrece unha recompensa como contra-prestación das aportacións recibidas. Á persoa que aporta adoitaselle chamar mecenas (funder ou backer en inglés). É o modelo de micromecenazgo que lidera o mercado e o que se emprega principalmente nas produccións cinematográficas. As maiores plataformas a nivel internacional son Kickstarter e  Indiegogo.
  • De inversión: neste modelo ofrécese unha acción, unha participación ou un compromiso sobre beneficios da mesma, como contra-prestación das aportacións recibidas. Á persoa que aporta adoitaselle chamar inversor ou micro inversor.
  • De préstamo: nesta modalidade ofrécese un tipo de interés sobre o diñeiro recibido como contra-prestación das aportacións recibidas. O tipo de interés é tamén chamado comunmente como “o precio do diñeiro” e neste caso o receptor da financiación debe devolver o diñeiro recibido máis un tipo de interés determinado.
  • De donación: no crowdfunding de donación non hai contra-prestación as persoas que financian o proxecto. Os donantes do proxecto fano polo simple feito de ver o proxecto financiado debido a que adoitan ser proxectos solidarios ou humanitarios.
  • De recompensa por donación: aquí ofrécense recompensas a cambio de fondos que foron donados para unha causa.

Hugo Serra podería ser un exemplo claro dun productor que empregou este sistema para a produción dalgunhas das súas obras e de feito creou unha distribuidora española (#ConUnPack) especializada en cine «realmente independiente». Ademais diso tamén levou a cabo unha curtometraxe chamada «Baratometrajes 2.0» na que explica xunto con outros compañeiros que <<En España no es realista producir nada únicamente mediante crowdfunding>>

En España gozamos dun nivel de aceptación alto do micromecenazgo aínda que polo momento non haxa unha confianza total das plataformas online. Entre o ano 2013 e 2016 foron os anos con máis auxe en internet de proxectos financiados a través de este sistema; no 2010 o investimento que o Ministerio de Educación, Cultura e Deporte fixo ás productoras audiovisuais foi de 92,4 millóns de euros, reducíndose esta cifra ata os 36,9 millóns no 2013. Destas cantidades millonarias, so o 7,38 por 100 vai destinado para o “apoio a la incorporación de novos talentos”, é dicir, un apoio reducido a quen máis o precisa, pequenas productoras emerxentes.

Directores de cine independente europeo do século XXI

Para falar de cine independente, primeiro temos que definir o termo, para que non se confunda con outros como “cine de autor”. Cine “independente” significa que está autofinanciado. Que é independente das grandes produtoras. Polo tanto, é un tipo de cine que, se ben non ten que ser de serie B, é producido con poucos cartos, con liberdade creativa (desta ten que ver a súa relación co cine de autor), etc.

O avance da tecnoloxía e o seu abaratamento fixo que agora sexa máis doado realizar películas independentes que cando se utilizaba o analóxico. É por iso que o termo “independente” se difumina hoxe en día, e xa non significa nin ten o impacto que tivo no seu comezo. Así, é difícil falar de “Representantes” na actualidade. Porén, inda que non podamos falar de “Representantes” como tal, si podemos falar de directores importantes deste tipo de cine:

  • Guy Ritchie

Director inglés que comezou no 95 e ao que xa non se pode incluir integramente no grupo “independente”, posto que xa realizou películas para grandes produtoras (a máis reciente, The Gentleman. Los señores de la mafia, 2019). A gran obra de Guy Ritchie é Snatch: cerdos y diamantes (2000), que é unha rara combinación entre independente e comercial, pois o seu desenvolvemento e manexo fíxose como o dunha independente, pero o apoio que recibiu da productora Columbia Tristar axudoulle a darlle recoñecemento mundial e dotouno con actores da talla de Brad Pitt e Benicio del Toro, ademáis dos seus actores favoritos (e a quenes lanzou á fama), Jason Statham e Vinie Jones.

  • Yorgos Lanthimos

Lanthimos é un director griego, que, ao igual que Ritchie, comezou no 95 dirixindo curtametraxes. Actualmente, acumula premios de festivales por películas como Canino (2009), co que conseguiu o premio Un certain regard, en Cannes e o premio Ciudadano Kane e Jurado Joven no festival de Sitges; El sacrificio de un ciervo sagrado (2017), que ten, entre outros, o premio de mellor guión polo festival de Cannes; ou La favorita (2019), obra coa que Lanthimos estivo nominado a mellor director polos Oscar.

Hai outros directores actuáis dignos de mención como Raoul Peck, autor da película El joven Karl Marx (2017) e da obra I am not your negro (2016), documental moi premiado que fala sobre o racismo de Estados Unidos contado a través das vidas de Martin Luther King Jr., Medgar Evers e Malcolm X.

Bibliografía

Academia [consulta: 20 marzo 2020]: Disponible en: https://www.academia.edu/23180471/HISTORIA_DEL_CINE_INDEPENDIENTE

Alianza Francesa de Málaga [consulta: 20 marzo 2020] Disponible en: https://www.alianzafrancesamalaga.es/la-nouvelle-vague/

ANAGRAMA. Bukowski, Charles [consulta: 25 de febreiro 2020]. Dispoñible en: https://www.anagrama-ed.es/autor/bukowski-charles-177.

Artium  [consulta: 21 marzo 2020] Disponible en: http://catalogo.artium.eus/dossieres/5/john-cassavetes/john-cassavetes-y-el-cine-independiente-norteamericano.

Asociación Española de Crowfunding (SCF). Informe de la encuesta de la Asociación Española de Crowdfunding sobre plataformas española de Crowfunding, Rivas- Vaciamadrid (Madrid), SCF, 2014. [consulta: 22 marzo 2020]. Dispoñible en: http://www.spaincrowdfunding.org/.

BIOGRAFÍA Y VIDAS. Biografía de Ray Bradbury [consulta: 25 febreiro 2020]. Dispoñible en: https://www.biografiasyvidas.com/biografia/b/bradbury.htm

COLABORADORES DE FILMFREEWAY. Festival Europeo de Cine Independiente ÉCU. Filmfreeway. [Consulta: 22 de Marzo de 2020]. Disponible en: https://filmfreeway.com/ECUTheEuropeanIndependentFilmFestival

COLABORADORES DE FOTOGRAMAS. Jean-Luc Godard para principiantes. Fotogramas, 2019 [consulta: 21 marzo 2020]. Disponible en: https://www.fotogramas.es/noticias-cine/a26355130/jean-luc-godard-mejores-peliculas-filmografia-frases/

COLABORADORES DE SALZBURG. El escenario del mundo. Salzburg Magazin, 2020 [consulta: 26 febrero 2020]. Disponible en: https://www.salzburg.info/en/magazin

COLABORADORES DE SUNDANCETV. ¿Qué entendemos por cine independiente? SundanceTV, 2019 [consulta: 21 marzo 2020]. Disponible en: http://www.sundancetv.es/blog/que-entendemos-por-cine-independiente

COLABORADORES DE WIKIPEDIA. Academia de Cine Europeo. Wikipedia, La enciclopedia libre, 2020 [consulta: 20 de marzo de 2020]. Disponible en: https://es.wikipedia.org/wiki/Academia_de_Cine_Europeo.

COLABORADORES DE WIKIPEDIA. Cine arte. Wikipedia, La enciclopedia libre, 2020 [consulta: 21 de marzo de 2020]. Disponible en: https://es.wikipedia.org/wiki/Cine_arte

COLABORADORES DE WIKIPEDIA. Cine independiente. Wikipedia, La enciclopedia libre, 2016 [consulta: 21 marzo 2020]. Disponible en: https://es.wikipedia.org/wiki/Cine_independiente

COLABORADORES DE WIKIPEDIA. Nuevo cine alemán. Wikipedia, La enciclopedia libre, 2020 [consulta: 28 de marzo de 2020]. Disponible en: https://es.wikipedia.org/wiki/Nuevo_cine_alemán

COLABORADORES DE WIKIPEDIA. Dr. Jekyll and Mr. Hyde (1920 Paramount film). Wikipedia, La en]ciclopedia libre, 2018. [consulta: 23 febrero 2020]. Disponible en: https://en.wikipedia.org/wiki/Dr._Jekyll_and_Mr._Hyde_(1920_Paramount_film)

COLABORADES DE WIKIPEDIA. Festival de Salzburgo. Wikipedia, La enciclopedia libre, 2018 [consulta: 26 febrero 2020]. Disponible en: https://es.wikipedia.org/wiki/Festival_de_Salzburgo

COLABORADORES DE WIKIPEDIA. Festival Europeo de Cine Independiente ÉCU. Wikipedia, La enciclopedia libre, 2020. [Consulta: 20 de Marzo de 2020]. Disponible en: https://es.wikipedia.org/wiki/Festival_Europeo_de_Cine_Independiente_%C3%89CU.

CREANDOCINE. Hugo Serra. [consulta: 26 marzo 2020]. Dispoñible en: http://www.creandocine.es/team/hugo-serra/.

ECURED. EcuRed enciclopedia cubana [consulta: 17 marzo 2020]. Disponible en: https://www.ecured.cu/EcuRed:Enciclopedia_cubana.

EFA. European Film Academy. [Consulta: 20 de marzo de 2020] Disponible en: https://www.europeanfilmacademy.org/.

El Club de Inversión. Invertir en crowdfunding de manera inteligente.[imaxe dixital] [consulta: 22 marzo 2020]. Dispoñible en: https://www.elclubdeinversion.com/como-invertir-en-crowdfunding/.

El Palomitrón [consulta: 20 marzo 2020] Disponible en: https://elpalomitron.com/el-free-cinema-britanico/.

ESPINEL, Rodrigo. «En España no es realista producir nada únicamente mediante crowdfunding» [blog] PRODUCCIONaudiovisual.com, 15 de xaneiro de 2020 [consulta: 26 marzo 2020]. Dispoñible en: https://produccionaudiovisual.com/produccion-cine/espana-no-realista-producir-nada-unicamente-mediante-crowdfunding/.

FILMAFFINITY. El gabinete del doctor Caligari. [Consulta: 29 febreiro 2020]. Dispoñible en: https://www.filmaffinity.com/es/film446167.html.

FILMIN. El gabinete del doctor Caligari. [Consulta: 29 febreiro 2020]. Dispoñible en: https://www.filmin.es/pelicula/el-gabinete-del-doctor-caligari?origin=searcher&origin-type=primary.

FILMIN. I am not your negro. [Consulta: 22 marzo 2020]. Dispoñible en: https://www.filmin.es/pelicula/i-am-not-your-negro.

FILMOTECA DE CATALUNYA. Nouvelle Vague: el cine era la vida. [Consulta: 28 marzo 2020]. Disponible en: https://www.filmoteca.cat/web/ca/dossier/nouvelle-vague-el-cinema-era-la-vida.

GIMFERRER, Pere. Bendita revolución. El Cultural, 7 de febrero de 1999. [Consulta: 28 de Marzo de 2020]. Disponible en: https://elcultural.com/Bendita-revolucion.

GUTIÉRREZ, Nacho. La Nouvelle vague. El palomitrón, 19 de mayo de 2014. [Consulta: 28 de Marzo de 2020]. Disponible en: https://elpalomitron.com/la-nouvelle-vague/.

HILLIER, Scott. Biografía de Scott Hillier. IMDb. [Consulta: 20 de Marzo de 2020]. Disponible en: https://www.imdb.com/name/nm0994535/bio?ref_=nm_ov_bio_sm.

HUTCHINSON, Pamela: 10 great silent horror films. BFI, 24 abril 2019. [consulta: 23 febrero 2020]. Disponible en: https://www.bfi.org.uk/news-opinion/news-bfi/lists/10-great-silent-horror-films.

IMDB. Guy Ritchie. [Consulta: 22 marzo 2020]. Dispoñible en: https://www.imdb.com/name/nm0005363/.

IMDB. Yorgos Lanthimos. [Consulta: 22 marzo 2020]. Dispoñible en: https://www.imdb.com/name/nm0487166/.

LITERATURASM. Ray Bradbury [consulta: 25 febreiro 2020]. Dispoñible en: https://es.literaturasm.com/autor/ray-bradbury#gref.

MARTÍNEZ MARTÍNEZ, Isabel e María GALLEGO REGUERA. El Novo Cinema Galego, propuesta de definición y clasificación. Revista Comunicación, 2012, 10 (1), pp. 264-275.

MEDINA, Ignacio. Cine independiente vs cine comercial [blog]. El cine en la sombra, 8 de marzo de 2018 [consulta: 21 de marzo de 2020]. Disponible en: https://www.elcineenlasombra.com/cine-independiente-vs-cine-comercial/.

MJ, Kim. Cannes, France (2007) [imaxe dixital]. Getty Images [consulta: 17 marzo 2020]. Disponible en: https://www.gettyimages.es/fotos/cannes-film-festival?family=editorial&phrase=cannes%20film%20festival&sort=mostpopular.

MUY INTERESANTE. 7 citas famosas de Charles Bukowski [consulta: 25 de febreiro]. Dispoñible en: https://www.muyinteresante.es/cultura/arte-cultura/articulo/7-frases-de-charles-bukowski-711408038448.

NATIONAL GEOGRAPHIC. ¿Qué se celebra en México el 20 de noviembre?. National Geographyc en español [Consulta: 29 febreiro 2020]. Dispoñible en: https://www.ngenespanol.com/traveler/resumen-revolucion-mexicana-20-noviembre-mexico/.

No Submarines [consulta: 20 marzo 2020] Disponible en: https://nosubmarines.com/2015/11/09/cine-independiente-historia/.

Portal de la Educación [consulta: 21 marzo 2020] Disponible en: https://educomunicacion.es/cineyeducacion/cineindependiente.htm

REDACCIÓN. Revolución Mexicana: en qué consistió y quiénes fueron los principales líderes. BBC News Mundo, 18 de novembro de 2018 [Consulta: 29 febreiro 2020]. Dispoñible en: https://www.bbc.com/mundo/noticias-america-latina-46245076.

ROMERO SUÁREZ, Brais. Idioma e Identidad en el Novo Cinema Galego. Fonseca, Journal of Communication, 2015, 11, pp. 9-31.

RUIZA, Miguel, Tomás FERNÁNDEZ y Elena TAMARO. Wolfgang Amadeus Mozart. Biografía y vidas, 2004 [consulta: 25 febrero 2020]. Disponible en: https://www.biografiasyvidas.com/monografia/mozart/.

SEÑAL COLOMBIA. 10 directores del cine independiente que la sacaron del estadio. [Consulta: 22 marzo 2020]. Dispoñible en: https://www.senalcolombia.tv/cine/10-directores-del-cine-independiente-que-la-sacaron-del-estadio.

SUÁREZ, Pablo. O »Novo Cinema Galego». Galiza na senda da vangarda. Madrygal, 2014, 17, pp. 123-130.

UNIVERSO CROWDFUNDING. ¿Qué es el crowdfunding? Una nueva forma de financiar proyectos. [consulta: 22 marzo 2020]. Dispoñible en: https://www.universocrowdfunding.com/que-es-el-crowdfunding/#.VMJCWtKG9J4.

UZAL, Marcos. Las paradojas de la Nouvelle Vague. Cinema Comparat/ive Cinema [Universidad Pompeu Fabra ], 2013,1, pp. 81-86.

VANACCO. Guía básica de crowdfunding #3: Tipos de crowdfunding. 2015. [consulta: 22 marzo 2020]. Dispoñible en: https://vanacco.com/articulo/guia-tipos-de-crowdfunding/.

VILLARMEA ÁLVAREZ, Iván. La cuestión identitaria en el Novo Cinema Galego. A cuarta parede, 12 de setembro de 2013 [consulta: 22 marzo 2020]. Dispoñible en: http://www.acuartaparede.com/es/identidade-novo-cinema-galego/.

WIKIPEDIA. Charles Bukowski [consulta: 25 febreiro 2020]. Dispoñible en: https://es.wikipedia.org/wiki/Charles_Bukowski.

WIKIPEDIA. Ray Bradbury [consulta: 25 febreiro 2020]. Dispoñible en: https://es.wikipedia.org/wiki/Ray_Bradbury.

YOUTUBE. Presentación de El gabinete del doctor Caligari (Robert Wiene, 1919). [Consulta: 20 febreiro 2020]. Dispoñible en: https://www.youtube.com/watch?v=FvKlaGJc2yQ.

Historia del cine (indie)ferente para las masas

El cine independiente surge alrededor de 1920 en EE.UU. Thomas Edison controlaba la producción de largometrajes con la organización Motion Pictures Patents Company. Edison recibía impuestos, imponía obligaciones y concedía licencias a los productores. De no cumplirse esto, los productores eran perseguidos por los abogados e investigadores del inventor.

Los discrepantes decidieron formar sus propias organizaciones, al margen del monopolio de Edison. Entre estos productores, ya autodenominados como »independientes», se encontraban los fundadores de la Metro-Goldwyn-Mayer, Marcus Loew; Paramount Pictures, Adolph Zukor; la Fox Film Corporation, Wilhelm Fuchs; Warner Bros., los hermanos Warner; o Universal Studios, Carl Laemmle. Nótese que estos estudios, inicialmente independientes, con el paso del tiempo se convirtieron en estudios principales y muy grandes.

Con el Crack de 1929, la afluencia de los cines disminuyó; surgieron entonces las películas de Clase B: largometrajes de bajo presupuesto, con actores de caché reducido y de duración corta. Son las auténticas precursoras del cine independiente tal y como lo conocemos.

El cine independiente propiamente dicho surge en los años 50, con movimientos como el Free Cinema inglés, la Nouvelle Vague francesa o el cine independiente estadounidense. Todo movimientos rompedores con el cine que se había hecho hasta entonces.

El Free Cinema inglés, con representantes como Tony Richardson, Lindsay Anderson o Karel Reisz, surge por el descontento de los cineastas británicos con el cine estadounidense del momento, más empeñado en ofrecer espectáculos y aventuras sin ningún tipo de trasfondo social. Este movimiento procuraba un cine libre de toda imposición, comprometido, social y crítico. Trató temas novedosos como la crítica a la burguesía, el inconformismo social, la sociedad inmovilizada, el aislamiento y la individualización del ser humano, la homosexualidad o la liberalización sexual femenina. Todo esto desarrollándose la trama en ciudades oscuras e industriales, filmado en blanco y negro y con un equipo y presupuesto reducido.

La Nouvelle Vague francesa encabezada por André Bazin, F. Truffaut, J.L. Godard, Claude Chabrol, etc., influenciada por Hitchcock u Orson Welles, renegaba de la tradición fílmica francesa y del carácter colectivo de las grabaciones: proponen al director como único autor y figura principal del proceso creativo. Con un presupuesto bajo y con intérpretes de bajo renombre, las películas de este movimiento presentan discusiones sobre la condición humana y retratan la vida cotidiana sin ningún tipo de artificio.

EE.UU, en los años 50, con la influencia del Free Cinema y de la Nouvelle Vague, ve la aparición de cineastas que renegaban de Hollywood. John Cassavetes será el autor clave del cine independiente estadounidense con su película Shadows (1959). Aportará el interés por el rodaje en escenarios naturales, la improvisación de los actores o el tratamiento de temas sociales. Surgen entonces dos corrientes: la Generación de la Televisión, con Robert Alman o Stanley Kramer, y el New American Cinema Group, con dos vertientes: una más narrativa, con autores como el propio Cassavetes, y otra más experimental y vanguardista, con cineastas como Andy Warhol.

El cine independiente en EE.UU se matuvo a lo largo de los años con el apoyo de festivales multitudinarios como el Festival de Sundance, desde 1978, o el Festival de TriBeCa, fundado en el año 2002.

Hay que destacar que el cine independiente americano siguió teniendo mucho fuelle a lo largo de las décadas. Muchos autores importantes y famosos de la actualidad empezaron como cineastas independientes, como Quentin Tarantino (Reservoir Dogs, 1992) o Martin Scorsese (Who’s that knocking at my door?, 1967).

Por último, el cine independiente europeo, centrado en cuestiones filosóficas, culturales, sociales o políticas que delimitan la sociedad en su conjunto, tuvo una larga tradición a lo largo de la historia. Murnau, Haneke, Antonioni o Bergman son algunos de los maestros que aportaron grandes obras para la posteridad. Algunos autores y ejemplos más recientes podrían ser Lars von Trier (Dancer in the Dark, 2000; Dogville, 2003) o el director griego Yorgos Lanthimos (Dogtooth, 2009; The Lobster, 2015; The Favourite, 2018).

El Festival de todos.

El Festival de Cannes es un reconocido evento cinematográfico que se celebra cada año a mediados de mayo desde el momento de su fundación (1946) en el Palais de Festivals et des Congrès.

En sus comienzos este festival estaba dirigido principalmente a clases altas de la sociedad puesto que estaba concebido como una celebración lujosa en sí misma, sin atender tanto a las películas. Pero con el paso del tiempo, el interés cinematográfico fue en aumento y ya en los años 60 era uno de los principales eventos a nivel mundial.

Evidentemente, cada año este festival alberga a personas de gran importancia dentro de la industria del cine, pero también galardona y presenta filmes no tan conocidos y de un carácter independiente. Esto es en gran parte gracias a la creación de secciones independientes como la “Semana Internacional de la Crítica” en 1962 o la “Quincena de los Directores”en 1969, que es un evento en el cual se presentan películas extranjeras y de cineastas no tan reconocidos, y así se comenzó a premiar grandes obras, directores, actores, etc., que en un primer momento no gozaban de ese reconocimiento.

Hoy en día, además de los grandes premios como la Palma de Oro, el Gran Premio, el premio al mejor director etc., también se llevan a cabo otras secciones interesantes pensadas para ese ámbito más independiente, y en muchos casos de menor presupuesto y medios. Por ejemplo, la sección “Un certain regard” reconoce el talento joven y además premia a las películas innovadoras y atrevidas. Otra sección del Festival creada con un objetivo similar son los “Premios Cinéfondation” que premian a jóvenes cineastas (películas estudiantiles), buscando de esta manera nuevos talentos. También podemos añadir la “Cámara de oro” que reconoce las películas dirigidas por directores en su primera vez.

 Los actores también se pueden llevar este tipo de premios, por ejemplo el “Trophée Chopard” donde un jurado de profesionales galardona a dos jóvenes actores o actrices, lo que provoca un mayor fomento y reconocimiento en su carrera.

Como podemos apreciar con todos estos galardones, el Festival de Cannes no se limita a gratificar a grandes obras y producciones, sino que intenta expandir el universo cinematográfico dando a conocer obras, que en la mayoría de ocasiones son realizadas de manera independiente, que en un primer momento no contaban con tanta consideración.

Festival Europeo de Cine Independiente ÉCU

El Festival Europeo de Cine Independiente ÉCU y su justificado reconocimiento a escala mundial como uno de los mejores festivales dedicados a la exposición del cine independiente así como un gran impulson. Su logotipo actual en la imagen que sucede a este párrafo.

Se trata de un festival que se celebra de forma anual a la espera de que este año pueda ser la excepción que confirma la regla debido a la crisis provocada por el coronavirus importado desde China hasta Europa Occidental. Tuvo su primera edición en el año 2006 en París, Francia. Lo que significa que hubieron ya 14 ediciones. Es Scott Hillier a quien debemos todo el reconocimiento y admiración por la creación de este fenomenal festival también conocido como la Sundance de Europa.

Tras diversos estudios, desde la Universidad de Nueva York y Columbia hasta la Escuela de Cine de Londres, Scott Hillier tuvo un camino ciertamente escabroso aunque brillante para convertirse en quien es a día de hoy; un gran director, director de fotografía, guionista y productor australiano con gran reconocimiento internacional. Habiendo trabajado en más de 50 países para la BBC, algunas de éstas calificadas como zonas de guerra, y habiendo participado en diversos proyectos audiovisuales desde diferentes puestos, destacan su trabajo como director fotografía para Twin Towers y como productor para la bien acogida serie de The Bravest fragmentada en 2 partes. Aunque pese a toda su brillante carreara como cineasta, la labor desde la que más contribuyó al cine es sin lugar a duda, como fundador, creador y presidente del Festival Europeo de Cine Independiente ÉCU.

Este festival anual presenta y proyecta desde la forma y el contenido, películas con una elevada calidad, innovación y creatividad. Suele ser celebrado en Abril y se trata de 3 escasos días de proyección de todos los trabajos, aunque este dato varía dependiendo del número de trabajos. Es importante recalcar que a pesar de celebrarse y tener sede en Europa, es un festival que cuentas con contenidos de todo el mundo, no es europeo únicamente. Por esa misma razo´n, sus 14 categorías están subdivididas en 3 subgrupos: para producciones europeas, para producciones no europeas y para producciones a nivel mundial, todas éstas luchan por los 25 premios que están en juego. Las categorías son de manera ordenada (primero Europa, luego resto de Europa y finalmente a nivel mundial: largometraje dramático, cortometraje dramático, documental, película animada, vídeo musical, película experimental y película cómica. Para el resto de Europa se repiten largometraje y cortometraje drama´tico, y el documental. Finalmente, ya a escala mundial, son película estudiantil, mucho más que un guión y selección especial árabe. Para que haya una total equidad de posibilidades para los participantes, los miembros del jurados están caracterizados por tener distinta procedencia, variedad de antecedentes y sí que comparte una característica; su deseo de proyectar y dar a conocer películas que realmente impresionen e inspiren a los asistentes al festival.

A pesar de la tremenda complejidad y planificaión del formato, el cual no debe ser desmerecido, lo más bonito de este fetival es el objetivo que persigue y lo que aporta a la industria del cine además de ser un perfecto trampolín para aquello cineastas con menos medios y así darse a conocer. Pues este festival se dedica al descubrimiento y avance de los mejores cineastas independientes de todo el mundo. Brindan de manera enriquecedora una plataforma única para que los narradores de riesgos puedan llegar al público más amplio posible. Se trata también de una especie de agencia de nuevos talentos ya que es el lugar idóneo para que cineastas audaces y visionarios presenten su trabajo al público amante del cine que busca activamente alternativas a los grandes proyectos de estudio comerciales. Una creatividad cinematográfica que atrae no sólo al público, sino tmabién a agentes, buscadores de talentos, distribuidores, productores y representantes que persiguen una misma meta, encontar proyectos que inspiren y se traduzcan en talento hecho a la medida de la magia que el cine necesita.

El multiverso del cine

Los distintos tipos de cine dentro del cine independiente y europeo

Por cine Independiente entendemos a todas aquellas películas que se alejan de las grandes producciones de Hollywood y del cine comercial, tanto en temática como en el aspecto técnico. También se alejan en el aspecto económico, llamando películas independientes aquellas en las que los grandes estudios han aportado menos del 50% del capital necesario. Dentro de este, se engloban muchos otros conceptos que por sus características pueden diferenciarse dentro de este concepto general, así como algunas corrientes de autores revolucionarios; como la Nouvelle Vague. También podemos hablar del cine europeo dentro de este ámbito, al ser un cine que tiene mucha menor visibilidad que las principales películas de Hollywood, las cuales acaparan la mayor parte del foco mediático. Además la mayor parte del cine europeo es también cine de autor, experimental…  El cine independiente es casi siempre cine de autor, aunque no tiene que coincidir obligatoriamente.

Como he dicho anteriormente, dentro del cine independiente  suelen englobarse distintos subtipos de cine que no coinciden exactamente con la definición de cine independiente:

  • Cine de autor: es aquel en el que el director además de tener un estilo marcado, desempeña alguna otra función dentro de la obra. Algunos directores destacables dentro de esta definición son Luis Buñel o Woody Allen.
  • Cine arte: se aleja del cine comercial y trata temáticas no comunes, además de que los directores no sienten presión de las productoras. La cuestión está en que este tipo si es financiado por las grandes productoras.
  • Cine experimental: es el tipo de cine que intenta marcar un estilo, realizando cosas innovadoras e intentado salirse de los estándares marcados, así como renovar el lenguaje audiovisual.
  • Cine de realidad: el cinema verite es un cine que se centra en destacar acciones cotidianas de la vida, casi a modo de documental, restándole importancia a elementos técnicos y sin intención narrativa o de intentar trnasmitir algún mensaje. Este tipo de cine tiene una enorme influencia en el cine de Jean Rouch y de Jean-Luc Godard

Dentro del panorama europeo, además de la Nouvelle Vague francesa, surgieron otros movimientos revolucionarios del cine en diversos países de Europa, aunque con motivos algo distintos. Por ejemplo el «Junger Deutscher Film» (Nuevo Cine Alemán), que surgió en los 60 por la necesidad de crear un cine alemán después de la dictadura nazi, tratando temas como la juventud, el pasado del país o la posguerra. Como representantes de esta escuela podemos destacar a Volker Schlöndorff, autor de obras como El joven Torless y El Rebelde; Rainer Werner Fassbinder, del que podemos destacar La ley del más fuerte y Querelle; Werner Herzog, creador de obras míticas como Nosferatu, señor de la noche y El Fritzcarraldo. Con muchas similitudes a la Nouvelle Vague surgió en España la Escuela de Barcelona, que buscaba contraponerse al cine mesetario que reinaba en España, teniendo entre sus dogmas alejarse de Madrid y todo lo que representaba. En esta escuela se incluyen directores como Lorenzo Soler, Vicente Arana, Jorge Grau… También cabe la Ola negra , movimiento del cine( al igual que los anteriores, de los años 60) yugoslavo caracterizado principalmente por su humor negro.

Diseña un sitio como este con WordPress.com
Comenzar